ทำไมต้องย้อมเย็น

การย้อมเย็น สามารถควบคุมคุณภาพของเนื้อผ้าได้ดี กว่า เพราะการย้อมเย็นเป็นวิธีการที่ถนอมเส้นใยผ้า และปลอดภัย เพราะว่าตัวสีย้อมเย็นมีสารเคมีที่น้อยกว่าการย้อมร้อน สารย้อมเย็นไม่มีส่วนผสมของกัมถัน ซึ่งปลอดภัยกับระบบทางเดินหายใจ และการระคายเคื่องของผิวที่ดีกว่าการย้อมร้อน ผลึกของสีมีอนุภาพเล็กจึงซึมเข้าสู่เนื้อผ้าได้ดีกว่า เวลาปล่อยน้ำทิ้งจะมีสารตกค้างจะมีการตกค้างได้น้อยหรือไม่มีเลย จึงเป็นสาเหตุที่เลือกการย้อมเย็น ประเภทผ้าที่สามารถย้อมได้นั้นควรเป็นผ้าที่มีเส้นใยจากธรรมชาติ เช่น ผ้าผ้าย ผ้าลินนิน ผ้าคอทตอน ผ้าใยฟักทอง ใยไผ่ สามารถย้อมติดได้ หรือ ผ้าที่มีเส้นใยเป็นโปรตีน เช่น ผ้าไหม ส่วนผ้าที่เป็น ไนลอน เอยอง เป็นโพลีเอสเตอร์ 100เปอร์เซ็นต์ ไม่สามารถ ย้อมติด แต่ถ้าหาก เนื้อผ้ามีส่วนผสมของเส้นใยธรรมชาติ จะติดเฉพาะเส้นใย

วัสดุการย้อมผ้า

ตัวผ้า

เกลือบริสุทธิ์ หรือ เกลือแกง

โซดาแอส  (โซเดียมคาร์บอนเนส)

น้ำสะอาด

สีย้อมเย็น (Reactive)

อัตราส่วนสำหรับผ้า  1 กก

ผ้า 1000 กรัม (1 กก)

อัตราสี 10 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักผ้า (10% x 1,000/100) = 100 กรัม

น้ำ 10 ลิตร

เกลือบริสุทธิ์ 8 ขีด

โซดาแอส 3 ขีด

วิธีทำ

ผสมเกลือใส่ลงไปในน้ำ คน ไม่ให้ผลึก จนน้ำใส

ผสมโซดาแอส

กวนให้เข้ากันจนน้ำออกมาใส

ใส่สีเข้าไปกวนเข้ากับส่วนผสมอื่นๆ กวนจนสีไม่เป็นก้อน และละลาย

ก่อนนำผ้าย้อม ควรนำผ้าที่จะย้อมไปซักกับสบู่สำหรับก่อน** วิธีการนี้เป็นการถนอมผ้าไม่ให้เกิดการด่างของสี

นำผ้าที่ได้มาใส่ไว้ในหม้อสีที่เตรียมไว้ .ควรใส่ผ้าทีละชิ้น เมื่อใส่ผ้าหมดแล้วควรกวนให้เข้ากัน

ทิ้งผ้าในหม้อสี ไว้ 1 คืน ปิดฝาหม้อไว้

หลังจาก 1 คืน ให้นำผ้าออกมา ชักหลายครั้ง จนกว่าน้ำที่ชักจะเริ่มใส

แล้วนำผ้ามาบิดตาก ให้แห้ง

เมื่อผ้าแห้งให้นำมาซักอีกรอบเพื่อล้างสีส่วนเกินออกไปแล้วสามารถนำใส่ได้

เนื่องจากแบรนด์ประวัติได้มีการทำย้อมผ้าฟรีอยู่แล้ว ที่บ้าน และด้วยเป็นศิษย์เก่าของคณะวิจิตรศิลป์ ทำให้ทางคณะให้ทางแบรนด์ประวัติ มาช่วยกับโครงการย้อมผ้าดำให้กับประชาชน เมื่อวันที่ 17-21 ตุลาคม 2559 ณ คณะวิจิตรศิลป์ ด้วยความต้องการใช้เสื้อผ้าสีดำในช่วงของการถวายความอาลัยแด่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ตั้งแต่เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2559 เป็นต้นมา ค่อนข้างสูง และเพิ่มมากขึ้นในระยะเวลาอันรวดเร็ว ทำให้ผู้ที่ขาดแคลนเสื้อผ้าสีดำ จำเป็นจะต้องซื้อหามาสวมใส่ อีกทั้งในท้องตลาดอาจจะมีจำนวนสินค้าไม่เพียงพอต่อความต้องการ ทั้งยังมีราคาสูงขึ้น ทำให้ผู้ที่มีรายได้น้อยขาดโอกาสในการเลือกซื้อหาเสื้อผ้าสีดำมาสวมใส่ในทุกๆ วัน และการจัดหายังเป็นไปด้วยความยากลำบาก

ดังนั้น ทางคณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จึงได้ริเริ่มจัดกิจกรรม “ย้อมผ้าดำฟรีกับชาววิจิตรศิลป์มช.” ขึ้น เพื่อให้จังหวัดชาวเชียงใหม่และใกล้เคียง ได้มีเสื้อผ้าสีดำสวมใส่ในช่วงเวลาแห่งการไว้อาลัยนี้ โดยไม่คิดค่าใช้จ่ายใดๆ  เพื่อเป็นการถวายเป็นพระราชกุศลด้วยจิตอาสาของบุคลากร ศิษย์เก่าและนักศึกษาของคณะวิจิตรศิลป์ แด่พ่อหลวงของเรา อีกทางหนึ่ง  โดยกิจกรรมในครั้งนี้ได้จัดระดมผู้ที่มีความรู้ ความสามารถทางด้านการย้อมผ้า ซึ่งเป็นศิษย์เก่าของคณะ พร้อมด้วยนักศึกษาทุกสาขาวิชาที่ว่างเว้นจากการเรียน บุคลากรของคณะพร้อมด้วยอาสาสมัครมาเข้าร่วมกิจกรรม อีกทั้งทางโครงการยังได้ตระหนักในเรื่องของกรรมวิธีที่จะต้องใส่ใจต่อสภาพแวดล้อม และเกิดมลภาวะเป็นพิษน้อยที่สุด ทางโครงการจึงได้เลือกใช้วิธีการย้อมเย็น ซึ่งนอกจากจะเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ปลอดภัยผู้ที่ปฏิบัติงานแล้ว ยังจะเป็นการช่วยถนอมรักษาเส้นใยผ้าอีกด้วย

(สัมภาษณ์นายปรวรรธ์  สวัสดีปิติ  วันที่ 27 ตุลาคม 2559 ณ คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่)

Brand : Prawat / Fb : Prawat.design / IG : prawat_design